Rafa Tubbataha

Czym jest rafa Tubbataha na środku Morza Sulu?

Nazwa Tubbataha pochodzi z języka sama-bajau, od tubba i taha, czyli długiej rafy odsłanianej przy odpływie. Rybacy z Cagayancillo, gminy, do której należy, 130 kilometrów na północny wschód, nazywają ją Gusong. Park obejmuje dwa prawdziwe atole, Północny i Południowy, oddalone od siebie o około piętnaście kilometrów, oraz wysepkę Jessie Beazley, 20 kilometrów dalej na północ. Wszystkie leżą na Cagayan Ridge, wygasłym łuku wulkanicznym z miocenu: rafy przybrzeżne wyrosły wokół wysp, które się zapadły, zgodnie ze schematem opisanym przez Darwina, a zmiany poziomu morza wyrzeźbiły stoki w schody. Wokół otwarte morze ma średnio 750 metrów głębokości. Na każdym atolu jest koralowa wysepka bez słodkiej wody, więc niezamieszkana, a ściana atolu Południowego ciągnie się przez 12 kilometrów. Stacja strażników, zbudowana w 2000 roku na południowo-wschodniej wysepce atolu Północnego, to jedyna budowla w parku: od dziesięciu do dwunastu ludzi z marynarki wojennej, straży przybrzeżnej, Cagayancillo i biura parku zmienia się tu co dwa miesiące.

Jak Tubbataha przeszła od połowów z dynamitem do światowego dziedzictwa?

W latach 80. XX wieku na rafach łowi się ryby dynamitem i cyjankiem. 11 sierpnia 1988 roku proklamacja nr 306 Corazon Aquino czyni z nich pierwszy krajowy park morski Filipin, o powierzchni 332 kilometrów kwadratowych. UNESCO wpisuje go na listę światowego dziedzictwa w grudniu 1993 roku, a konwencja ramsarska w 1999 roku. 23 sierpnia 2006 roku proklamacja nr 1126 powiększa park do 970 kilometrów kwadratowych, dołączając Jessie Beazley, i przekształca go w park przyrodniczy, a UNESCO uznaje to rozszerzenie w 2009 roku. W 2015 roku zostaje parkiem dziedzictwa ASEAN, od 25 lipca 2017 roku jest szczególnie wrażliwym obszarem morskim IMO, a rafa widnieje na rewersie banknotu 1 000 pesos z serii 2010. Angelique Songco, którą wszyscy nazywają Mama Ranger, kieruje parkiem od 2001 roku, a strażnicy wciąż zatrzymywali nielegalnych rybaków w latach 2012, 2015, 2017, 2021 i 2023.

Statki wyrządziły więcej szkód niż rybacy. Rainbow Warrior Greenpeace osiada na mieliźnie 31 października 2005 roku i niszczy około stu metrów kwadratowych korali. 17 stycznia 2013 roku amerykański trałowiec USS Guardian wbija się w atol Południowy. Trzeba go pociąć na miejscu, ostatnia część odpływa 30 marca, a zniszczeniu ulega 2 345 metrów kwadratowych rafy: Stany Zjednoczone płacą 87 milionów pesos 20 stycznia 2015 roku. W 2020 roku blaknięcie objęło do 20% korali twardych, a plastik z Malezji, Indonezji i Wietnamu ląduje na wysepkach.

Jak wygląda tydzień nurkowań na Tubbataha, nurkowisko po nurkowisku?

Typowe nurkowanie zaczyna się dryfem wzdłuż ściany z gorgoniami i koralami miękkimi, z szarymi rekinami, karanksami i tuńczykami w błękicie, potem prowadzi w górę do korali twardych, antiasów, ustników rafowych i rogatnic, a przystanek kończysz na płyciźnie, wśród dużych bloków koralowych, ławic karanksów i barrakud, rekinów rafowych białopłetwych i żółwi. Na atolu Północnym Amos Rock to ściana z wielkimi gorgoniami, lucjanami, granikami, wargaczami napoleonami i rekinami. Washing Machine to szybki dryf w gwałtownych i zmiennych prądach. Shark Airport to plato, na którym rekiny kładą się przy stacji czyszczenia. Seafan Alley to ściana gorgonii z pigmejskimi konikami morskimi. Malayan Wreck to wrak leżący na głębokości od 2 do 4 metrów, bogaty w makro, przed ścianą schodzącą na 60 metrów, gdzie przepływają manty. Na atolu Południowym Black Rock ma ławice idoli mauretańskich i ukwiały, przy Delsan Wreck nurkujesz dla ściany, bo sam wrak leży za płytko, a na Staghorn Point przypływają karanksy, barrakudy i niektórymi dniami rekiny wielorybie. Jessie Beazley, szeroka na 1,5 kilometra, zajmuje dwa nurkowania, z młotami i rekinami rafowymi. Nurkowań nocnych nie ma: nie pozwalają na nie ściany i prąd.