Ślimaki nagoskrzelne

Jak rozpoznać ślimaki nagoskrzelne?

Ślimaki nagoskrzelne to mięczaki z gromady ślimaków, spokrewnione z winniczkiem, które tracą muszlę pod koniec życia larwalnego. Ich nazwa, od łacińskiego nudus i greckiego bránkhia, znaczy nagie skrzela: oddychają narządami wystawionymi na wodę. Na głowie mają dwa rinofory, często w kształcie maczugi, które wychwytują substancje chemiczne w wodzie i prowadzą zwierzę do pokarmu i partnerów. Pod wodą rozpoznasz dwie główne sylwetki. Doridy noszą pióropusz pierzastych skrzeli ułożonych w rozetę wokół odbytu, z tyłu grzbietu. Eolidy nie mają skrzeli, tylko cerata: kolorowe wyrostki, które pokrywają grzbiet i służą do oddychania, trawienia i obrony. Mierzą od 4 milimetrów do 60 centymetrów, a ich ubarwienie, często jaskrawe, zmienia się od gatunku do gatunku.

Jak żyją ślimaki nagoskrzelne?

Ślimaki nagoskrzelne żyją we wszystkich morzach świata, od Arktyki po Antarktykę, i prawie na wszystkich głębokościach, od strefy pływów po ponad 700 metrów. Najbardziej zróżnicowane są w tropikach, wokół raf koralowych. Wszystkie są drapieżne, a wiele z nich mocno wyspecjalizowanych: jedzą gąbki, stułbiopławy, mszywioły, ukwiały, żachwy, pąkle, a czasem inne ślimaki nagoskrzelne albo ich jaja. Od ofiar biorą środki obrony: jedne zachowują toksyny gąbek, które zjadają, inne magazynują w wyrostkach komórki parzydełkowe zjedzonych stułbiopławów, a niektóre wydzielają kwas, gdy ktoś je niepokoi. Są hermafrodytami: łączą się w pary i zapładniają nawzajem, a jaja składają w spiralnych, galaretowatych wstęgach. Żyją od kilku tygodni do roku.

Gdzie i kiedy zobaczyć ślimaki nagoskrzelne?

Znajdziesz je prawie wszędzie, ale nie wszędzie w takiej samej liczbie. Cieśnina Lembeh w Indonezji pokazuje dziesiątki gatunków na jednym nurkowaniu, przez cały rok, i to tam jedzie się specjalnie dla nich. Na Bunaken i w Crystal Bay szukaj ich na gąbkach i na piasku, podczas przystanku bezpieczeństwa. W Morzu Czerwonym żyją na miękkich koralowcach wraków, na wraku Dunraven, na wrakach Abu Nuhas i na wraku Salem Express, a także na ścianach Blue Hole w Dahabie. W Tanzanii przyjrzyj się niskim koralowcom Leven Bank i ścianie Misali Island. W Morzu Śródziemnym potrzebujesz latarki: szukaj na blachach wraku Liban i na gorgoniach La Gabinière, gdzie żyją flabelliny. Na Azorach, wokół wysepek Madalena, Tambja ceutae i Hypselodoris picta pokazują się w maju i czerwcu. Nasze opisy wymieniają je też na wraku Thistlegorm, na wraku Liberty, na Pescador Island i na Monad Shoal.

Co oznaczają kolory ślimaków nagoskrzelnych?

Jaskrawe kolory ślimaków nagoskrzelnych uchodzą za ostrzeżenie dla drapieżników, bo wiele z nich jest trujących albo uzbrojonych w skradzione komórki parzydełkowe. Ta rola wciąż jednak budzi spory, bo inne gatunki przeciwnie, stawiają na kamuflaż i naśladują osiadłe bezkręgowce, na których żyją. Dla nurka to właśnie te ubarwienia stanowią cały urok makro: każdy gatunek ma własne, a wiele zawdzięcza mu przydomek, na przykład klaun albo smok. Oglądaj je, nie dotykając i nie przenosząc do zdjęcia: to miękkie, delikatne zwierzęta, które prawie nie opuszczają gąbki czy koralowca, którym się żywią.