Mobula

Jak rozpoznać mobulę?

Mobula z Azorów to Mobula tarapacana, diabeł morski chilijski, nazywany też mobulą o sierpowatych płetwach. Dysk ma od 2 do 2,50 metra rozpiętości u dorosłych samców, od 2,70 do 2,80 metra u samic i do 3,70 metra u największych osobników, a waga sięga 350 kilogramów. Grzbiet jest od oliwkowozielonego po brązowy, brzuch od białego po jasnoszary. Końce skrzydeł są wyraźnie zagięte do tyłu, sierpowato, a płetwa grzbietowa jest jednolita, bez białego końca. Ogon jest krótki i sztywny, krótszy od szerokości dysku. Dwie zwinięte płetwy głowowe otaczają pysk położony na końcu głowy. Od dużo większej manty oceanicznej odróżnisz ją po rozmiarze i sierpowatych skrzydłach, a od Mobula mobular po braku ciemnego pasa na głowie i długiego ogona z kolcem.

Jak żyje mobula?

To płaszczka otwartego morza, pelagiczna, czasem przybrzeżna, z wód tropikalnych, subtropikalnych i umiarkowanych trzech oceanów. Filtruje plankton, małe skorupiaki i małe ryby przez blaszki skrzelowe. Należy do najgłębiej nurkujących mieszkańców oceanu: nadajniki zarejestrowały zejścia na 1 896 metrów, kolejnymi etapami trwającymi od godziny do półtorej, oraz jedenastogodzinne nurkowania do 1 000 metrów. Sieć naczyń krwionośnych, tak zwane retia mirabilia, ogrzewa jej mózg w zimnej wodzie, a przed każdym zejściem i po nim mobula spędza co najmniej godzinę przy powierzchni. Rozmnaża się powoli: w miocie jest tylko jedno młode, które rodzi się z dyskiem od 1,05 do 1,40 metra, a jedno pokolenie trwa prawie trzynaście lat.

Gdzie i kiedy zobaczyć mobulę na Azorach?

Przez resztę roku żyje samotnie, ale latem zbiera się na podwodnych górach archipelagu, żeby żerować, czyścić się i zalecać: na ławicy Princess Alice, 45 mil morskich od Faial, i na Ambrósio, na północ od wyspy Santa Maria, od końca czerwca do połowy października, ze szczytem w sierpniu i wrześniu. Grupy liczą od trzech do pięćdziesięciu osobników i więcej. Na Ambrósio normą jest od dwunastu do siedemnastu płaszczek, a regularnie przypływa od czterdziestu do pięćdziesięciu, które co piętnaście do dwudziestu minut wznoszą się spiralą wzdłuż liny boi. Mobule przepływają też nad Dollabarat i nad płyciznami kanału między Faial a Pico. Zobaczysz je zarówno z butlą, jak i z maską, płetwami i fajką, bo wypływają aż pod powierzchnię.

Czy mobula jest zagrożona?

Mobula tarapacana jest odławiana dla blaszek skrzelowych, sprzedawanych w Azji do medycyny tradycyjnej, i pada ofiarą sieci i takli, przez co w ciągu trzech pokoleń jej liczebność spadła o 50 do 79%. IUCN uznaje ją dziś za gatunek krytycznie zagrożony, po tym jak w 2019 roku zaliczyła ją do zagrożonych. Od 2016 roku figuruje w załączniku II CITES, a od 2014 roku w Konwencji o gatunkach wędrownych. Na Azorach projekt Manta Catalog Azores identyfikuje każdego osobnika po plamach na brzuchu na podstawie zdjęć nurków, żeby zrozumieć, gdzie, kiedy i dlaczego płaszczki zbierają się na podwodnych górach.