Granik wielki

Jak rozpoznać granika wielkiego?

Granik wielki, zwany też granikiem śródziemnomorskim, to najbardziej znany z ośmiu graników tego morza, z rodziny strzępielowatych. Ciało jest owalne i masywne, pokryte drobnymi łuskami, z grubą głową, dużym pyskiem o wysuniętej dolnej szczęce i wyłupiastymi oczami otoczonymi jasnymi plamami. Ubarwienie jest ciemnobrązowe, w jaśniejsze plamy. Płetwa grzbietowa jest pojedyncza, ogon zaokrąglony i obrzeżony bielą, a płetwy piersiowe i odbytowa ciemnieją ku końcom. Zwykle mierzy 90 centymetrów, ale może osiągnąć 1,5 metra i 100 kilogramów. Młode, jaśniejsze i cętkowane, żyją blisko brzegu, nawet w kałużach między skałami.

Jak żyje granik wielki?

Granik wielki zamieszkuje urozmaicone skaliste dno, często w pobliżu łąk posidonii, od kilku do ponad 200 metrów. Dorosły osobnik żyje samotnie i broni terytorium. Poluje z zasadzki, u wejścia do szczeliny, i jednym ruchem zasysa zdobycz: najpierw mięczaki, skorupiaki i ośmiornice, a gdy podrośnie, także ryby rafowe. To hermafrodyta protogyniczny: do 4. roku życia nie ma określonej płci, około 5. roku jest samicą, a potem staje się samcem, zwykle w wieku około 12 lat. Żyje około pięćdziesięciu lat. Latem, zwłaszcza w lipcu i sierpniu, graniki zbierają się po kilkadziesiąt w określonych miejscach na tarło. Park narodowy Port-Cros to jedno ze znanych tarlisk, obok wysp Medes w Hiszpanii i Lampedusy we Włoszech.

Gdzie i kiedy zobaczyć granika wielkiego we Francji?

Występuje w całym Morzu Śródziemnym i we wschodnim Atlantyku aż po Bretanię, ale z bliska zobaczysz go w śródziemnomorskich rezerwatach. Na La Gabinière, w parku narodowym Port-Cros, graniki są wszędzie już od 15 metrów, a centra nurkowe liczą ich około dziesięciu na jedno nurkowanie. Na Mérouville, na płyciźnie Pelu przy wyspach Lavezzi, grupa osiadłych graników, z których niektóre ważą ponad 30 kilogramów, wypływa na spotkanie nurków. Na wraku Liban w Marsylii czasem spotkasz jednego. Granik jest tam przez cały rok, a sezon nurkowy, od maja do października, pokrywa się z letnim tarłem. Liczenia, które Groupe d'étude du mérou prowadzi na Port-Cros co trzy lata w październiku od 1993 roku, wykazały 473 osobniki w 2005 roku i 565 w październiku 2008, 6,6 razy więcej niż w 1993. Na Porquerolles pierwsze liczenie, w listopadzie 2008 roku, wykazało 97 osobników.

Czy granik wielki jest zagrożony?

IUCN uznaje granika wielkiego za gatunek narażony. Jego połowy spadły o 88% w siedmiu krajach między 1990 a 2001 rokiem, a powolny wzrost i późna zmiana płci sprawiają, że źle znosi połowy, które w pierwszej kolejności zabierają duże samce. We Francji jego połowu zakazuje moratorium. Na kontynentalnym wybrzeżu Morza Śródziemnego obowiązuje od 1993 roku i zostało przedłużone rozporządzeniem prefekta z 23 grudnia 2013 roku. Na Korsyce dwa rozporządzenia z 22 grudnia 2023 roku przedłużyły je o dziesięć lat, razem z kulbinem czarnym i innymi granikami, zarówno dla łowiectwa podwodnego, jak i dla rekreacyjnego wędkarstwa na haczyk. W rezerwacie Bouches de Bonifacio łowcom podwodnym nie wolno odławiać żadnego gatunku granika. W parku narodowym Calanques za kłusownictwo na granika grozi grzywna do 22 500 €. Parki zakazują też karmienia i dotykania zwierząt: ciesz się jego ciekawością, nie prowokując go.