Głowomłot olbrzymi to największy rekin młot, zwykle od 3,5 do 4,6 metra, z prawie prostą przednią krawędzią młota i wysoką, sierpowatą płetwą grzbietową. To gatunek krytycznie zagrożony, a na Rangiroa dziesiątki dorosłych samic co roku wracają do kanału Tiputa od grudnia do marca.
Głowomłot olbrzymi: gdzie spotkać pod wodą?
FrancjaJak rozpoznać głowomłota olbrzymiego?
Głowomłot olbrzymi to największy przedstawiciel swojej rodziny: typowy dorosły osobnik ma 3,5 metra i waży ponad 230 kilogramów, duże osobniki mają 4,6 metra, a niewielka część populacji, głównie samice, jest znacznie większa. Rekord długości wynosi 6,1 metra, a rekord masy 580 kilogramów: to samica długa na 4,4 metra, złowiona na Florydzie w 2006 roku. Młot stanowi od 23 do 27% długości ciała. Jego przednia krawędź jest prawie prosta, z wcięciem pośrodku, podczas gdy u głowomłota tropikalnego jest łukowata. Bardzo wysoka, sierpowato wygięta pierwsza płetwa grzbietowa wznosi się nad płetwami piersiowymi, a płetwy brzuszne mają wklęsłą tylną krawędź, u głowomłota tropikalnego prostą. Grzbiet jest od ciemnobrązowego po jasnoszary lub oliwkowy, brzuch biały. Często pływa przechylony na bok.
Głowomłot olbrzymi na zdjęciach
Jak żyje głowomłot olbrzymi?
To samotny, wędrowny drapieżnik wód tropikalnych całego świata, między 40° szerokości północnej a 37° szerokości południowej, od lagun i raf koralowych po szelfy kontynentalne, od głębokości poniżej metra do 80 metrów. Zjada skorupiaki, głowonogi, ryby i małe rekiny, ale specjalizuje się w płaszczkach: przeczesuje dno młotem, wyłapując pole elektryczne zakopanych ogończy, a potem przyciska je głową do dna. Osobnik złowiony na Florydzie miał w pysku i wokół niego 96 kolców płaszczek. Poluje głównie o świcie i o zmierzchu. Jest żyworodny: samica co dwa lata, po jedenastu miesiącach ciąży, rodzi od 20 do 40 młodych długich na 50 do 70 centymetrów. Wobec nurków jest raczej płochliwy albo obojętny, czasem ciekawski.
Gdzie i kiedy zobaczyć głowomłota olbrzymiego?
Na wodach francuskich miejscem spotkań jest kanał Tiputa na Rangiroa, od grudnia do marca, a największe szanse masz od stycznia do marca. Dorosłe samice zbierają się tu w czasie południowego lata, najczęściej w okolicach pełni księżyca, i przy prądzie wpływającym patrolują skalny stopień u wylotu kanału, na 40 do 50 metrach. Polują też na szare rekiny rafowe wyczerpane godami i na przepływające stada orleni. Badanie opublikowane w 2023 roku rozpoznało w latach 2020 i 2021 co najmniej 55 osobników w Tiputa i na Tikehau, w tym 54 samice. Mniej więcej połowa zostaje do sześciu dni w miesiącu, a 32 osobniki wróciły po latach, nawet po dwunastu. Gdzie indziej gatunek można zobaczyć zimą na Bimini na Bahamach, od grudnia do marca, ale na stanowisku karmienia prowadzonym przez przewodników, a nie podczas naturalnego spotkania.
Czy głowomłot olbrzymi jest zagrożony?
Od 2019 roku IUCN uznaje głowomłota olbrzymiego za gatunek krytycznie zagrożony, po spadku liczebności szacowanym na co najmniej 80% w ciągu 75 lat, a gatunek jest wpisany do załącznika II CITES. Poluje się na niego dla płetw i łowi go na sznury haczykowe, w sieci, na wędki i włokami. Jako przyłów w łowiskach północno-zachodniego Atlantyku i Zatoki Meksykańskiej ginie w ponad 90% przypadków. W Oceanie Indyjskim połowy spadły o 73% między 1978 a 2003 rokiem. Wierne swojemu miejscu samice z Rangiroa, które rodzą tylko co drugi rok, są więc cenne: oglądaj je, nie goniąc ich.
Nasza rada
Na Tiputa, od grudnia do marca, rezerwuj nurkowania przy prądzie wpływającym, w okolicach pełni księżyca, w centrum, które prowadzi nurkowanie na La Marche, skalnym stopniu w kanale. Sprawdź też, czy twoje uprawnienia pozwalają zejść na 45 lub 50 metrów. Zostań przy dnie albo przytrzymaj się stopnia i przepuść rekina: gonienie go w błękicie na 50 metrach, w prądzie, to narkoza azotowa dodana do ryzyka, że oddzielisz się od grupy. Pilnuj komputera, bo na tej głębokości przystanki dekompresyjne pojawiają się szybko.